(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 149

॥ శ్రీః ॥
7.149. అధ్యాయః 149
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
అర్జునేన నిజశరాహతిమోహితం కృపంప్రతి శోచనం॥ 1 ॥ సార్జునేన కృష్ణేన యుధిష్ఠిరమేత్య జయద్రథవధకథనం॥ 2 ॥ భీమాదీనాం యుధిష్ఠిరసమీపసమాగమనం॥ 3 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

7-149-0(51505)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-149-0x(4656)
తస్మిన్వినిహతే వీరే సైంధవే సవ్యసాచినా।
మామకా యదకుర్వంత తన్మమాచక్ష్వ సంజయ॥ 7-149-1(51506)
`పశ్యతాం సర్వసైన్యానాం మామకానాం మహారణే।
అహన్యత కథం యుద్ధే సైంధవః సవ్యసాచినా॥ 7-149-2(51507)
కథం ద్రౌణికృపైర్గుప్తః కర్ణేన చ మహారణే।
ఫల్గునాగ్నిముఖం ఘోరం ప్రవిష్టః సాధు సైంధవః॥ 7-149-3(51508)
తస్మిన్హతే మహేష్వాసే మందాత్మా స సుయోధనః।
భ్రాతృబిః సహితః సూత కిమకార్షీదనంతరం'॥ 7-149-4(51509)
సంజయ ఉవాచ। 7-149-5x(4657)
సైంధవం నిహతం దృష్ట్వా రణే పార్థేన భారత।
అమర్షవశమాపన్నః కృపః శారద్వతస్తతః॥ 7-149-5(51510)
మహతా శరవర్షేణ పాండవం సమవాకిరత్।
ద్రౌణిశ్చాభ్యద్రవద్రాజన్రథమాస్థాయ ఫల్గునం॥ 7-149-6(51511)
తావేతౌ రథినాం శ్రేష్ఠౌ రథాభ్యాం రథసత్తమౌ।
ఉభావుభయతస్తీక్ష్ణైర్విశిఖైరభ్యవర్షతాం॥ 7-149-7(51512)
స తథా శరవర్షాభ్యాం సుమహద్ధ్యాం మహాభుజః।
పీడ్యమానః పరామార్తిమగమద్రథినాం వరః॥ 7-149-8(51513)
సోఽజిఘాంసుర్గురుం సంఖ్యే గురోస్తనయమేవ చ।
చకారాచార్యకం తత్ర కుంతీపుత్రో ధనంజయః॥ 7-149-9(51514)
అస్త్రైరస్త్రాణి సంవార్య ద్రౌణేః శారద్వతస్య చ।
మందవేగానిషూంస్తాభ్యామజిఘాంసురవాసృజత్॥ 7-149-10(51515)
తేన నాతిభృశం త్రస్తౌ విశిఖైర్భృశపీడితౌ।
బహుత్వాత్తు పరామార్తిం శరాణాం తావగచ్ఛతాం॥ 7-149-11(51516)
అథ శారద్వతో రాజన్కౌంతేయశరపీడితః।
అవాసీదద్రథోపస్థే మూర్చ్ఛామభిజగామ హ॥ 7-149-12(51517)
విహ్వలం తమభిజ్ఞాయ భర్తారం శరపీడితం।
హతోఽయమితి చ జ్ఞాత్వా సారథిస్తమపావహత్॥ 7-149-13(51518)
తస్మిన్భగ్నే మహారాజ కృపే శారద్వతే యుధి।
అశ్వత్థామాప్యపాయాసీత్పాండవేయాద్రథాంతరం॥ 7-149-14(51519)
దృష్ట్వా శారద్వతం పార్థో మూర్చ్ఛితం శరపీడితం।
ధిగ్ధిఙ్మామితి చైవోక్త్వా కృపణం పర్యదేవయత్।
అశ్రుపూర్ణముఖో దీనో వచనం చేదమబ్రవీత్॥ 7-149-15(51520)
పశ్యన్నిదం మహాప్రాజ్ఞః క్షత్తా రాజానముక్తవాన్।
కులాంతకరణే పాపే జాతమాత్రే సుయోధనే॥ 7-149-16(51521)
నీయతాం పరలోకాయ సాధ్వయం కులపాంసనః।
అస్మాద్ధి కురుముఖ్యానాం మహదుత్పత్స్యతే భయం॥ 7-149-17(51522)
తదిదం సమనుప్రాప్తం వచనం సత్యవాదినః।
తత్కృతే హ్యద్య పశ్యామి శరతల్పగతం గురుం॥ 7-149-18(51523)
ధిగస్తు క్షాత్రమాచారం ధిగస్తు బలపౌరుషం।
కో హి బ్రాహ్మణమాచార్యమభిద్రుహ్యేత మాదృశః॥ 7-149-19(51524)
ఋషిపుత్రో మమాచార్యో ద్రోణస్య పరమః సఖా।
ఏష శేతే రథోపస్థే కృపో మద్బాణపీడితః॥ 7-149-20(51525)
అకామయానేన మయా విశిఖైరర్దితో భృశం।
అవసీదన్రథోపస్థే ప్రాణాన్పీడయతీవ మే॥ 7-149-21(51526)
పుత్రశోకాభితప్తేన శరైరభ్యర్దితేన చ।
అభ్యస్తో బహుభిర్బాణైర్దశధర్మగతేన వై॥ 7-149-22(51527)
`శరార్దితః స హి మయా ప్రేక్షమాణో మహాద్యుతిః'।
శోచయత్యేష నియతం భూయః పుత్రవధాద్ధి మాం।
కృపణం స్వరథే సన్నం పశ్య కృష్ణ యథాగతం॥ 7-149-23(51528)
ఉపాకృత్య తు వై విద్యామాచార్యేభ్యో నరర్షభాః।
ప్రయచ్ఛంతీహ యే కామాందేవత్వముపయాంతి తే॥ 7-149-24(51529)
యే చ విద్యాముపాదాయ గురుభ్యః పురుషాధమాః। 7-149-25(51530)
ఘ్నంతి తానేవ దుర్వృత్తాస్తే వై నిరయగామినః॥ 7-149-25(51531)
తదిదం నరకాయాద్య కృతం కర్మ మయా ధ్రువం।
ఆచార్యం శరవర్షేణ రథే సాదయతా కృపం॥ 7-149-26(51532)
యత్తత్పూర్వముపాకుర్వన్నస్త్రం మామబ్రవీత్కృపః।
న కథంచన కౌరవ్య ప్రహర్తవ్యం గురావితి॥ 7-149-27(51533)
తదిదం వచనం సాధోరాచార్యస్య మహాత్మనః।
నానుష్ఠితం తమేవాజౌ విశిఖైరభివర్షతా॥ 7-149-28(51534)
నమస్తస్మై సుపూజ్యాయ గౌతమాయాపలాయినే।
ధిగస్తు మమ వార్ష్ణేయ యదస్మై ప్రహరాంయహం॥ 7-149-29(51535)
సంజయ ఉవాచ। 7-149-30x(4658)
తథా విలపమానే తు సవ్యసాచిని తం ప్రతి।
*తతో రాజన్హృష్టీకేశః సంంగామశిరసి స్థితం।
తీర్ణప్రతిజ్ఞం బీభత్సుం పరిష్వజ్యైనమబ్రవీత్॥ 7-149-30(51536)
దిష్ఠ్యా సంపాదితా జిష్ణో ప్రతిజ్ఞా మహతీ త్వయా।
దిష్ట్యా వినిహతః పాపో వృద్ధక్షత్రః సహాత్మజః॥ 7-149-31(51537)
ధార్తరాష్ట్రబలం ప్రాప్య దేవసేనాపి భారత।
సీదేత సమరే జిష్ణో నాత్ర కార్యా విచారణా॥ 7-149-32(51538)
న తం పశ్యామి లోకేషు చింతయన్పురుషం క్వచిత్।
త్వదృతే పురుషవ్యాఘ్ర య ఏతద్యోధయేద్బలం॥ 7-149-33(51539)
మహాప్రభావా బహవస్త్వయా తుల్యాధికాపి వా।
సమేతాః పృథివీపాలా ధార్తరాష్ట్రస్య కారణాత్॥ 7-149-34(51540)
తే త్వాం ప్రాప్య రణే క్రుద్ధా నాభ్యవర్తంత దంశితాః।
తవ వీర్యం బలం చైవ రుద్రశక్రాంతకోపమం॥ 7-149-35(51541)
నేదృశం శక్నుయాత్కశ్చిద్రమే కర్తుం పరాక్రమం।
యాదృశం కృతవానద్య త్వమేకః శత్రుతాపనః॥ 7-149-36(51542)
ఏవమేవ హతే కర్ణే సానుబంధే దురాత్మని।
వర్ధయిష్యామి భూయస్త్వాం విజితారిం హతద్విషం॥ 7-149-37(51543)
తమర్జునః ప్రత్యువాచ ప్రసాదాత్తవ మాధవ।
ప్రతిజ్ఞేయం మయా తీర్ణా విబుధైరపి దుస్తరా॥ 7-149-38(51544)
అనాశ్చార్యో జయస్తేషాం యేషాం నాథోఽసి కేశవ।
త్వత్ప్రసాదాన్మహీం కృత్స్నాం సంప్రాప్స్యతి యుధిష్ఠిరః॥ 7-149-39(51545)
తవైష భారో ధార్ష్ణేయ తవైవ విజయః ప్రభో।
వర్ధనీయాస్తవ వయం ప్రేష్యాశ్చ మధుసూదన॥ 7-149-40(51546)
ఏవముక్తస్తతః కృష్ణః శనకైర్వాహయన్హయాన్।
దర్శయామాస పార్థాయ క్రూరమాయోధనం మహత్॥ 7-149-41(51547)
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ। 7-149-42x(4659)
ప్రార్థయంతో జయే యుద్ధే ప్రథితం చ మహద్యశః।
పృథివ్యాం శేరతే శూరాః పార్థివాస్త్వచ్ఛరైర్హతాః॥ 7-149-42(51548)
వికీర్ణశస్త్రాభరణా విపన్నాశ్వరథద్విపాః।
సంఛిన్నభిన్నమర్మాణో వైక్లవ్యం పరమం గతాః॥ 7-149-43(51549)
ససత్వా గతసత్వాశ్చ ప్రభయా పరయా యుతాః।
సజీవా ఇవ లక్ష్యంతే గతసత్వా నరాధిపాః॥ 7-149-44(51550)
తేషాం శరైః స్వర్ణపుంఖైః శస్త్రైశ్చ వివిధైః శితైః।
వాహనైరాయుధైశ్చైవ సంపూర్ణాం పశ్య మేదినీం॥ 7-149-45(51551)
వర్మభిశ్చర్మభిర్హారైః శిరోభిశ్చ సకుండలైః।
ఉష్ణీషైర్మకుటైః స్రగ్భిశ్చూడామణిభిరంబరైః॥ 7-149-46(51552)
కంఠసూత్రైరంగదైశ్చ నిష్కైరపి చ సప్రభైః।
అన్యైశ్చాభరణైశ్చిత్రైర్భాతి భారత మేదినీ॥ 7-149-47(51553)
[అనుకర్షైరుపాసంగైః పతాకాభిర్ధ్వజైస్తథా।
ఉపస్కరైరధిష్ఠానైరీషాదండకబంధురైః॥ 7-149-48(51554)
చక్రైః ప్రమథితైశ్చిత్రైరక్షైశ్చ బహుధా రణే।
యుగైర్యోక్త్రైః కలాపైశ్చ ధనుర్భిః సాయకైస్తథా॥ 7-149-49(51555)
పరిస్తోమైః కుథాభిశ్చ పరిఘైరంకుశైస్తథా।
శక్తిభిర్భిండిపాలైశ్చ తూణైః శూలైః పరశ్వథైః॥ 7-149-50(51556)
ప్రాసైశ్చ తోమరైశ్చైవ కుంతైర్యష్టిభిరేవ చ।
శతఘ్నీభిర్భుశుండీభిః ఖంగైః పరశుభిస్తథా॥ 7-149-51(51557)
ముసలైర్ముద్గరైశ్చైవ గదాభిః కుణపైస్తథా।
సువర్ణవికృతాభిశ్చ కశాభిర్భరతర్షభ॥ 7-149-52(51558)
ఘంటాభిశ్చ గజేంద్రాణాం భాండైశ్చ వివిధైరపి।
స్రగ్భిశ్చ నానాభరణైర్బస్త్రైశ్చైవ మహాధనైః।
అపవిద్ధైర్బభౌ భూమిర్గ్రహైర్ద్యౌరివ శారదీ॥ 7-149-53(51559)
పృథివ్యాం పృథివీహేతోః పృథివీపతయో హతాః।
పృథివీముపగుహ్యాంగైః సుప్తాః కాంతామివ ప్రియాం॥ 7-149-54(51560)
ఇమాంశ్చ గిరికూటాభాన్నాగానైరావతోపమాన్।
క్షరతః శోణితం భూరి శస్త్రచ్ఛేదదరీముఖైః।
దరీముఖైరివ గిరీన్గైరికాంబుపరిస్రవాన్॥ 7-149-55(51561)
తాంశ్చ బాణహతాన్వీర పశ్య నిష్టనతః క్షితౌ।
హయాంశ్చ పతితాన్పశ్య స్వర్ణభాండవిభూషితాన్॥ 7-149-56(51562)
గంధర్వనగరాకారాన్రథాంశ్చ నిహతేశ్వరాన్।
ఛిన్నధ్వజపతాకాక్షాన్విచక్రాన్హతసారథీన్॥ 7-149-57(51563)
నికృత్తకూబరయుగాన్భగ్నేషాన్బంధురాన్ప్రభో।
పశ్య పార్థ హయాన్భూమౌ విమానోపమదర్శనాన్॥ 7-149-58(51564)
పత్తీంశ్చ నిహతాన్వీర శతశోఽథ సహస్రశః।
ధనుర్భృతశ్చర్మభృతః శయానాన్రుధిరోక్షితాన్॥ 7-149-59(51565)
మహీమాలింగ్య సర్వాంగైః పాంసుధ్వస్తశిరోరుహాన్।
పశ్య యోధాన్మహాబాహో త్వచ్ఛరైర్భిన్నవిగ్రహాన్॥ 7-149-60(51566)
నిపాతితద్విపరథాజిసంకుల--
మసృగ్వసాపిశితసమృద్ధకర్దమం।
నిశాచరశ్వవృకపిశాచమోదనం
మహీతలం నరవర పశ్య దుర్దృశం॥ 7-149-61(51567)
ఇదంమహత్త్వయ్యుపపద్యతే ప్రభో
రణాజిరే కర్మ యశోఽభివర్ధనం।
శతక్రతౌ చాపి చ దేవసత్తమే
మహాహవే జఘ్నుషి దైత్యదానవాన్॥] 7-149-62(51568)
సంజయ ఉవాచ। 7-149-63x(4660)
ఏవం సందర్శయన్కృష్ణో రణభూమిం కిరీటినే।
స్వైః సమేతః సముదితైః పాంచజన్యం వ్యనాదయత్॥ 7-149-63(51569)
`సాత్యకిః పార్థమభ్యాయాద్భీమసేనశ్చ పాండవః।
యుధామన్యూత్తమౌజౌ చ పాంచాలస్యాత్మజావుభౌ॥ 7-149-64(51570)
తే నివార్య శరైర్ద్రౌణిం కర్ణం చ సహ భూమిపైః।
ఆగచ్ఛన్రథినశ్చైవ యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః'॥ 7-149-65(51571)
స దర్శయన్నేవ కిరీటినేఽరిహా
జనార్దనస్తామరిభూమిమంజసా।
అజాతశత్రుం సముపేత్య పాండవం
నివేదయామాస హతం జయద్రథం॥ ॥ 7-149-66(51572)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే ఏకోనపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 149 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-149-9 అజిఘాంసుర్హంతమనిచ్ఛన్। ఆచార్యకం గురోః సంమానం॥
5-149-12 అవాసీదదవసన్నః॥
5-149-16 ఇదం కులక్షయగురుద్రోహాదికం॥
5-149-18 శరతల్పగతం శరపంజరగతం॥
5-149-22 అభ్యస్తోఽసకృన్నిహతః। దశధర్మగతేన దురవస్థాగతేన॥
5-149-23 శోచయతి శోకం కారయతి। ఏష ద్రోణః। భూయోఽధికం పుత్రవధాత్॥
5-149-24 ఉపాకృత్య అధీత్య॥ 5-149-27 ఉపాకుర్వన్ ఆధ్యాపయన్॥
5-149-* తతో రాజన్హృషీకేశ ఇత్యాది మహాప్రభావా బహవస్త్వయా తుల్యాధికాపి వా ఇత్యంతాః
సార్ధచత్వారః శ్లోకాః ఝ. పుస్తకే 146 తమాధ్యాయస్య 25 తమశ్లోకాదుపరి విద్యంతే।
5-149-48 కుండలితాః శ్లోకాః ఝ.పుస్తక ఏవ దృశ్యంతే॥
5-149-149 ఏకోనపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.